جووله‌که‌ له‌ نه‌وه‌ى کوڕه‌کانى (يةعقوب)ن سه‌لامى خواى لێبێت , کوڕه‌کانى (يه‌عقوب)يش , ئه‌و کاره‌يان کرد به‌باوکيان و به‌حه‌زره‌تى (يوسف)ى برايان (سه‌لامى خواى ليَبيَت )که‌به‌درێژى له‌سووره‌تى يوسف دا باسکراوه‌..
ئه‌مانه‌ نه‌وه‌ دواى نه‌وه‌ پياوى چاک و خواناسيان تياهه‌ڵکه‌وتووه‌ و خراپه‌کارى زۆريشيان هه‌بووه‌ , چه‌نده‌ها پێغه‌مبه‌ريان بۆنێردراوه‌ و زۆر به‌ گران وزه‌حمه‌ت ڕاست بوونه‌ته‌وه‌ ..
هه‌وڵى کوشتنى پێغه‌مبه‌رانيان داوه‌و حه‌زره‌تى زه‌که‌رياو يه‌حياى کوڕيان شه‌هيد کرد , ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌وه‌ى که‌ بانگخوازو پياوچاکيشيان ده‌کوشت .. (وضُڕبَت عليهم الذِّلَةُ والمسكنة وباءوا بغضبٍ من الله , ذلك بأنَّهم كانوا يكفُرُونَ باياتِ الله ويقتلون النبيَين بغَير الحق , ذلك بما عصَوا وكانوا يعتدون) (61 البقرة ).
واته‌ / به‌هۆى لاسارىيانه‌وه‌ سوکى وڕيسوايي ولاتى و زه‌بوونى درا به‌سه‌رياندا وشايانى خه‌شم وقينى خواش بوون ,

چونکه‌ ئه‌وان به‌ڕاستى باوه‌ڕيان نه‌ده‌کرد به‌ئايه‌ته‌کانى خواو , پێغه‌مبه‌ره‌کانيان به‌ناحه‌ق ده‌کوشت , ئه‌وه‌ش به‌هۆى ڕۆچوونيانه‌وه‌ له‌ياخى بوون و نافه‌رمانيدا , هه‌ميشه‌ ده‌ستدرێژيان ده‌کرد ..
هه‌رچى خراپ بوو کرديان به‌رامبه‌ر حه‌زره‌تى (موسا)ى پێغه‌مبه‌ريان و تا بۆيان کرا ئازاريان دا , تاپێى فه‌رموون ( وإذ قال موسى لقومه ياقومِ لِمَ تُؤذُوننىِ وقد تعلمونَ أنّي رسولُ اللهِ إليكم , فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لايهدي القوم الفاسقين)الصف 5 .
واته‌ : بيريان بخه‌ره‌وه‌ , کاتێک موسا به‌ گه‌له‌که‌ى وت : ئه‌ى گه‌ل و هۆزم ئێوه‌ بۆچى ئازارى رۆح ودڵم ده‌ده‌ن , له‌ کاتێکدا چاک ده‌زانن که‌من نێردراوى خوام بۆتان , جاکاتێک ئه‌وان گوێيان بۆ ڕاستى نه‌گرت و له‌هه‌ق لاياندا , خواش دڵه‌کانيانى له‌خشته‌ بردو مۆرى پيانا , چونکه‌ خوا ڕێنموويي گه‌ل وهۆزى تاوانکارو له‌ سنوور ده‌رچووناکات .
ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌وه‌ى که‌ دژايه‌تيه‌کى گه‌وره‌ى حه‌زره‌تى عيسايان کردو هه‌وڵى کوشتنيان داو سه‌ره‌نجام خوا به‌رزى کرده‌وه‌ بۆ ئاسمان و يه‌کێکى تريان کوشت له‌جياتى که‌خوا خستبوويه‌ شێوه‌ى حه‌زره‌تى عيساوه‌ سه‌لامى خواى لێبێت .
دوژمنايه‌تيشيان بۆ پێغه‌مبه‌رى خۆمان (ص)ئه‌وه‌ په‌ڕاوه‌کانى ژياننامه‌ى حه‌زره‌ت که‌ هه‌مووى باس ده‌که‌ن ..
ئه‌ندازيار عوسمان

جووله‌که‌ له‌ هه‌رکوێ بووبن هه‌وڵى ئاژاوه‌و فيتنه‌ و فه‌ساديان داوه‌و قورئان تۆمارى کردووه‌ له‌ سه‌ريان (وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَاناً وَكُفْراً وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَاراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَاداً وَاللَّهُ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ) (المائدة:64) واته‌ :ئه‌و جووله‌که‌ نه‌فام و خوانه‌ناسانه‌ ده‌يانووت : خوا ده‌ستى به‌ستراوه‌ و خێرى له‌ ده‌ست نابێته‌وه‌ ‍‍!! ده‌ک ده‌ستيان به‌ستراوو بێ خێر بێ و ئيفليج بێت , ده‌ک نه‌فرينيان لێبێت , بۆ خۆيان و قسه‌يان , نه‌خێر , وانيه‌ به‌ڵکو دوو ده‌سته‌ى پڕ به‌ره‌که‌تى هه‌ميشه‌ و به‌رده‌وام کراوه‌يه‌ , چۆنى بوێت و چه‌ندى بوێت ده‌يبه‌خشێت ! سوێند بێت زۆربه‌يان ئه‌وه‌ى نێردراوه‌ته‌ خواره‌وه‌ بۆت که‌ قورئانه‌ له‌لايه‌ن په‌روه‌ردگارته‌وه‌ ياخى بوون و سته‌ميان بۆ زياد ده‌کات و نغرۆيان ده‌کات له‌ کوفردا , ئێمه‌ش هه‌تا ڕۆژى قيامه‌ت دوژمنايه‌تى و ڕق و کينه‌مان له‌نێوانياندا به‌رپاکردووه‌ , هه‌رکاتَێک ده‌يانه‌وێت جه‌نگ به‌رپابکه‌ن و ئاگرى شه‌ڕ هه‌ڵبگيرسێنن خوا ده‌يکوژێنێته‌وه‌ و نايه‌ڵێت ته‌شه‌نه‌ بکات , ئه‌وانه‌ زۆر به‌په‌له‌ و به‌گه‌رمى هه‌وڵى بلآوبوونه‌وه‌ى فه‌سادو تاوان ده‌ده‌ن له‌زه‌ويدا , خواش ئه‌وکه‌سانه‌ى خۆش ناوێت که‌ تۆوى خراپه‌ ده‌چێنن .
جووله‌که‌ له‌ پشت زۆرترين خراپه‌کانى ئه‌م دنيايه‌وه‌ن و له‌هه‌رکوێ بووبن ميوانێکى ڕه‌زا تاڵ بوون و له‌ هيچ شوێنێک جێيان نه‌بۆته‌وه‌ !
نووسه‌رێکى جووله‌که‌ که‌ ناوى (بنسكر)ه‌ گاڵته‌ به‌جووله‌که‌ ده‌کات و ده‌ڵێ : ئه‌وه‌ى بڵێ جووله‌که‌ گه‌لى هه‌ڵبژێردراوى خوانيه‌ کوێره‌ , ئه‌وان خوا هه‌ڵى بژاردوون بۆ ئه‌وه‌ى هه‌موو جيهان ڕقى لێيان بێت ، وه‌ (كلاتزكين)که‌ ئه‌ميش جوله‌که‌يه‌ ده‌ڵێت :جووله‌که‌ گه‌لێکى ڕاڕاو بێ بناغه‌ن و ژيانێکى درۆو فاسيد ده‌ژين .
جووله‌که‌ فوويان کرد به‌ بيردۆزى داروين داو ده‌يانويست به‌هه‌ر فڕوفێڵێک بێت دژى دين به‌کارى بهێنن و به‌خه‌ڵکى بسه‌لمێنن که‌ نه‌وه‌ى مه‌يمونن ! هه‌روه‌ک له‌پروتۆکۆلاتى حوکه‌ماى صهيون دا باسکراوه‌ و ، ئه‌وزانايانه‌ش که‌پڕوپاگه‌نده‌يان بۆئه‌و بيردۆزه‌ ده‌کرد گۆڤارى (العلوم الامريكية) له‌ژماره‌ى کانونى دووه‌مى 1965 دا له‌باره‌يانه‌وه‌ ده‌ڵێ :-
: هه‌موو ئه‌و زانايانه‌ى که‌باس له‌ (تطور)ده‌که‌ن ئه‌مانه‌تى عيلميان نيه‌و مه‌ناعه‌تيان نيه‌ په‌نا به‌رنه‌ به‌رهه‌رفێڵێ تاده‌ليلى درۆ بچنن بۆ سه‌لماندنى ئه‌وه‌ى که‌ده‌يانه‌وێت : ‌ / ئه‌مه‌ش واى کرد که‌ ئێستا له‌ ئه‌مريکادا به‌ڕه‌سمى بيردۆزى داروين له‌ به‌رنامه‌ى خوێندن دا لاببرێ و به‌ته‌واوى ڕيسوا بوو !
يه‌کێ له‌پيلانه‌ نوێ يه‌کانى جووله‌که‌ ئه‌وه‌يه‌ که‌ له‌به‌رنامه‌يه‌کى که‌ناڵه‌ فه‌زائىيه‌کاندا باسکرا , که‌ ده‌زگاى مۆسادى ئيسرائيلى پاش ئازاد کردنى عێراق له‌ناو عێراقدا کارده‌که‌ن و ژماره‌يه‌کى زۆر له‌زانا عێراقيه‌کانيان تيرۆر کردووه‌و به‌رده‌وام هه‌ڕه‌شه‌ش ده‌نێرن بۆ ئه‌وانه‌ى تر تا بێزاريان بکه‌ن و عێراق به‌جێ بهێڵن ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌وه‌ى که‌پێيان ڕاده‌گه‌يه‌نن که‌ فرسه‌تى ئيش زۆره‌ له‌ ئيسرائيل و هه‌موو کار ئاسانىيه‌ک ده‌که‌ن , ئه‌گه‌ر يه‌کێکيان بيه‌وێ بچێت بۆلايان !
نموونه‌کان زۆرن له‌سه‌ر تاوانى جووله‌که‌ له‌ سه‌رتاسه‌رى جيهاندا , بۆيه‌ ئه‌م به‌شى چواره‌مه‌ى ژيانه‌وه‌مان ته‌رخان کرد بۆ فڕوفێڵ و پيلانى جووله‌که‌وهه‌ندێ له‌و ئايه‌ت و فه‌رموودانه‌مان هێناوه‌ که‌ باسى ناله‌بارى جووله‌که‌ ده‌که‌ن و ئنجا باسى گه‌وره‌ترين دۆزينه‌وه‌مان کردووه‌ که‌ ئه‌ويش دۆرزينه‌وه‌ى مۆمياى ئه‌و که‌سانه‌يه‌ که‌خواى گه‌وره‌ غه‌زه‌بى لێگرتن و کردنى به‌مه‌يمون و به‌راز که‌ له‌ قورئاندا به‌ (اصحاب السبت)ناويان هاتووه‌ ..
ئاشکرايه‌ ده‌ردى فێڵ و خۆخه‌ڵه‌تاندن قابيلى دووباره‌ بوونه‌وه‌يه‌ و، بۆ ئه‌وه‌ى موسڵمانان دووچارى ئه‌و به‌لآيه‌ نه‌بن , قورئان بۆ په‌ندو ئامۆژگارى باسى فێڵى جووله‌که‌ى کردووه‌ و پێغه‌مبه‌ريش ( ص)له‌فه‌رمووده‌کانيا جڵه‌وگيرى موسڵمانانى کردووه‌ که‌ تووشى سه‌رپێچى و فێڵ کردن ببن و سه‌ره‌نجاميش خوا غه‌زه‌بيان لێبگرێت ئه‌وه‌ته‌ پێغه‌مبه‌ر (ص)ده‌فه‌رموێت ( لاترتكبوا ما ارتكبت اليهود , فتستحلون محارم الله بأدنى الحيل ) رواه ابوهريره‌ واسناده جيد وأخرجه ابن کپير / واته‌ : ئه‌و تاوانه‌ مه‌که‌ن که‌جووله‌که‌کان کرديان ، ئه‌و شتانه‌ى خوا ياساغى کردوون به‌فێڵ حه‌ڵاڵيان بکه‌ن بۆ خۆتان .. بۆيه‌ ته‌وه‌ره‌يه‌کى ترى ئه‌م به‌شه‌مان بۆ ئه‌م باسه‌ ته‌رخان کردووه‌ , تاوه‌کو به‌فه‌زڵى خوا ببێته‌ مايه‌ى هۆشيارى موسڵمانان وفێڵ نه‌که‌ن وخۆيان نه‌خه‌ڵه‌تێنن ..
   

                           كيوان بوتاني[/size]