خوێندرایه‌وه‌ ،سه‌رکه‌وتووبی

ده‌ستت خۆش بێت ...خه‌مباری یه‌کێکه‌ له‌زه‌نگه‌ مه‌ترسی داره‌کان
که‌ توشی چه‌ندان گرفتی ته‌ندروستیمان ده‌کات ..به‌ڵام که‌س نیه‌ بڵێت من
ده‌توانم خه‌م له‌ هیچ نه‌خۆم ئێمه‌ به‌جۆرێک دروست کرواین که‌ ده‌بێت توشی
خۆش و ناخۆشی ببین تا ئیراده‌مان به‌رامبه‌ر به‌ سه‌ختیه‌کان ده‌ربکه‌وێت .

خوێندرایه‌وه‌ ،سه‌رکه‌وتووبی

مرۆڤ به‌له‌ده‌ستدانی كه‌سێكی خۆشه‌ویستی زۆر غه‌مبار ده‌بێت و ئه‌و غه‌مبارییه‌ش ده‌بێته هۆكاری مردن. لێکۆڵینه‌وه‌یه‌كی هۆڵه‌ندی نیشانی ده‌دات، كه پیاوان پاش له‌ده‌ستدانی ژنه‌كانیان زۆر غه‌مبار ده‌بن و به‌هۆیه‌وه گیان له‌ده‌ستده‌ده‌ن.

له‌ئاكامی شیكاركردنه‌وه‌ی داتاكان "Margaret Stroebe" و هاوه‌ڵه‌كانی له "Utrecht University" له‌سه‌ر ڕووپه‌ری گۆڤاری "The Lancet"دا ده‌نووسن، كه پیاوان به مردنی ژنه‌كانیان ژیانیان لێ تاریك ده‌بێت و دووچاری غه‌مبارییه‌كی یه‌كجار زۆر ده‌بنه‌وه.

پاش تێپه‌ڕبوونی چه‌ند مانگێك به‌سه‌ر مردنی ژنه‌كانیان له 21%ی پیاوان گیان له‌ده‌ستده‌ده‌ن، ئه‌مه‌ش هه‌روه‌ك ئه‌نجامه‌كانی شیكاركردنه‌وه‌ی داتاكان ده‌ریانخست. له‌كاتێكدا ڕێژه‌ی مردنی ژنان به‌هۆی غه‌مباری مردنی مێرده‌كانیانه‌وه ده‌گاته له 17%.

توێژه‌رانی ئه‌م لێكۆڵینه‌وه هۆكاری مردن به‌هۆی غه‌مباره‌یه‌وه بۆ باری ده‌روونی ده‌گه‌ڕێنه‌وه، ئه‌وانه‌ش كاردانه‌وه‌ی نه‌گه‌تیڤیان بۆ سه‌ر ته‌ندروستی مرۆڤه‌كان ده‌بێت.

زۆربه‌ی پیاوان به له‌ده‌ستدانی ژنه‌كانیان ڕێگای خواردنه‌وه‌ی مه‌ی ده‌گرنه‌به‌ر و به‌هۆیه‌وه دووچاری نه‌خۆشییه‌كانی دڵ و شێرپه‌نجه‌ی سی و هه‌وڵدان بۆ خۆكوشتن ده‌بنه‌وه. له ‌لێکۆڵینه‌وه‌كانه‌وه ده‌ركه‌وتووه، كه به‌هۆی خۆكوشتنه‌وه مردنی پیاوان پاش‌ مردنی ژنه‌كانیان سێ ئه‌وه‌نده‌ به‌هۆی نه‌خۆشییه‌وه زیاتره‌.

بێجگه له‌وانه‌ش، ئه‌وانه‌ی دووچاری غه‌مباری ده‌بنه‌وه زیاتر دووچاری خه‌مۆكی و دڵڕاوكی و نه‌مانی وام بۆ خۆراك ده‌بنه‌وه.

ئه‌نجامه‌كانی ئه‌م لێکۆڵینه‌وه‌یه نیشانی ده‌ده‌ن، كه پیاوان زۆر زیاتر له ژنان ڕێگای خواردنه‌وه‌ی مه‌ی ده‌گرنه‌به‌ر و به‌و شێوه‌یه‌ش دووچاری سترێسكی زۆر ده‌بنه‌وه.

ئه‌نجامه‌كانی شیكاركردنه‌وه‌ نیشانی ده‌ده‌ن، كه تێپه‌ڕ كردنی مانگی یه‌كه‌می له‌ده‌ستدانی ژن بۆ پیاوان زۆر ناهه‌مواره و ئه‌گه‌ره‌كانی خۆكوشتن به‌رزن.

له‌میانه‌ی شیكاركردنه‌وه‌كانی ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه‌وه كاریگه‌ری له‌ده‌ستدانی ئه‌ندامێكی خێزان ده‌رنه‌كه‌وت، چونكه داتای پێویست بۆ ئه‌و مه‌به‌سته له‌به‌رده‌ستدا نه‌بوو. به‌ڵام لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی دانیماركی ده‌ریده‌خات، كه دایكان و باوكان به‌له‌ده‌ستدانی منداڵێكیان زۆر غه‌مبار ده‌بن، ئه‌وه‌ش به‌تایبه‌ت له 30 ڕۆژی پاش مردن. لێره‌دا ئه‌گه‌ری خۆکوشتن زۆر به‌رز ده‌بێته‌وه، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر ته‌مه‌نی منداڵی كۆچكردوو زۆر گه‌وره نه‌بووبێت.

سه‌رچاوه‌ی هه‌واڵ:خۆزگه